Bilim mi bilimsi mi?

Gözlem, deneye kıyasla özneldir. Çünkü gözlemciye bağıldır. Herhangi bir olayı çok sayıda gözlemci aynı anda gözleme olanağına sahip olmayabilir. Zaman değişince de, söz konusu olay ve dolayısı ile sonuçlar farklılık gösterebilir. Oysa deney, gözleme kıyasla nesneldir. Çünkü nesneler ile yapılır deney, deney altındaki nesnelerin birbiriyle ilişkisini açığa çıkarmaya yöneliktir. Bilimsel yasaların zamandan bağımsız olmaları gerektiğinden, her zaman ve herkes tarafından tekrarlanan aynı içerik ve amaçlı deneylerin ancak aynı sonuç verenleri değerlidir bilim açısından. Bir yan çıkarım da şudur: Gözlemlerin öznelliği nedeniyle gözlemler genellikle istatistiksel dağılımları açısından kıymetlidir. Bu bakımdan, gözlemlerin istatistiksel dağılımına dayalı bilgi toplamları “bilimsi” sözcüğüyle adlandırmak uygundur. Örneğin, astronomi (gökfizik değil), gastronomi, ekonomi bilimsidir. Bu bilgi dizgeleri, matematikselleştirilebilir olsalar da bilim değillerdir. Çünkü laboratuvarları yoktur, gözleme dayalıdırlar.

Bir yanıt yazın