Çizgilerin efendisi kim?

Çizgilerin efendisi kim?

“Çizgilerin efendisi kim?” sorusunu yanıtlamaya girişmezden önce ortada bir efendi daha doğrusu bir “çizgiler efendisi”nin var olduğunu tanıtlamak gerek.

Hoş, geçmiş günlerde çeşitli gerekçelerle yayımladığımız çeşitli grafiklerde kısa erimli veya uzun erimli düz çizgisel destek ve dirençler göstermiş idik. Bu yazıda ayrıntıya biraz daha girilecek.

Alttaki PDF’nin ilk sayfasında S&P 500’ün tüm zamanlar zirvesinden yani 2023 yılı başından bu yana sergilediği safahat günlük çubuklar halinde görülmektedir. Yerel zirvelerden geçen düz çizgi belirgindir.

Denilebilir ki, raslantıdır. Zira her iki zirveden bir düz çizgi geçer ve bu çizginin bir başka zirveye teması tesadüfidir.

Yine denilebilir ki, dünya yalındır. Bu nedenle, finans piyasalarında düz çizgilerin varlığı yadırganmamalıdır. Hatta en genel fizik denklemleri de yalındır. Örneğin I. Newton denklemi de gayet yalındır; F=ma ve kapsama alanı alabildiğine geniştir. A. Einstein’ın E=mc2 denklemi de öyle.

İyi de, Newton ve Einstein denklemleri özdeksel (maddi) yapıları kapsarken insan yapısı olan finans ile ilgili değillerdir. Binlerce, milyonlarca insan elinin biçimlendirdiği finans piyasaları niçin yalın olsun? Üstelik birbiriyle aynı düşünmeyen hatta zıt fikirlere sahip olabilen insan eylemlerinin bileşkesi nasıl olabiliyor da düz çizgilerle ifade edilebilir oluyor?

Lütfen buyrun, alttaki PDF’nin ikinci sayfasına bakın. ABD 30 YILLIKları neredeyse tümden düz çizgilerden oluşmamış mı? Bkz.

https://www.investing.com/rates-bonds/u.s.-30-year-bond-yield-streaming-chart Bu da raslantı olabilir mi?

Elbette, daha pek çok finans aracı davranışları içinde düz çizgisel eğilimler saptamak mümkündür.

Bir itiraf: Bu satırların yazanı, “davranışsal finans” deyimine ilk kez muttali olduğunda onu finansal araçların davranışına ilişkin sanmış ve “Garip şey! Bu piyasa erbabının doğru düzgün bir iş yaptığına ilk kez mi tanık olacağız ne?” diye düşünmüş idi. Heyhat! Hiç de böyle değil imiş!

Aynı şahıs şimdilerde şöyle düşünüyor. Ağır bir hastalık sonrası nekahet dönemindeki insanlığı ihtimalen daha fazla tedirgin etmemek amacıyla fazla dile getirilmiyor ama 2000 hemen öncesi, 2002 ve 2008 öncü sarsıntılarını yaşadığımız büyük bir depremin etkisine her geçen gün daha yoğun bir şekilde girmekteyiz. Küresel finans güçlerinin (şu malûm “dış güçler” veya “dış mihraklar” de diyebiliriz) sıkı bir firene basıp aracın kaymasına mahal vermemek için frene zayıfça kesik kesik ama sık sık basarak yolda kalmaya çalışmaktalar.

Eş dost, ahbap çavuş bilir; Fed “Enflasyonu %2’ye çıkarmamız gerekli.” mealinde kelâm zikrettiğinde tatlı mı tatlı bir kahkaha savurmuş idim. Zira, enflasyonun kendiliğinden %2’ye ve daha üstüne çıkacağı gün gibi aşikâr idi. Zaten pek geçmedi, 3’e ve ardından 4’e fırlayıverdi. Bu kez de, J. Yellen’in ağzından “Enflasyon yükseldi ama geçici.” sözleri döküldü. Gel de yine gülme! Bu dünyada geçici olmayan ne var ki zaten?!

Henüz beş on gün evvel, Fed manşet faizlerinin 75 baz puanın altına çekileceği sızdırılınca bir bayram havası esivermiş idi. Ne zaman ki, J. Powell “faiz medyanının 5.1 olarak beklendiği”ini açıkladı, bayram havası yas havasına bürünüverdi.

Bu nedenle de yerli yabancı pek çok yorumcu, Fed’in ha bire hata yaptığını terennüm eder oldu.

Hayır! Basamaklardan aşağı seke seke inen top misali; Fed, devasa olmayıp ince hesaplanmış plânlanmış minik itkilerle piyasasını şekillendirmeye, hemen herkesin ağzındaki lâkırdıyla “etrafı kırıp dökmeden” bilançosunu ve ABD ekonomisini küçültme işlemler dizininde payına düşen işlevi görmeye çalışıyor.

İşte, o plân gereği piyasalar arzulanan yüksekliğe çıkınca çok daha aşağı indirici bir itki şeklinde etki geliyor. Bu yazının grafiklerinin yerel dip ve tepelerinin oluştuğu tarihlerde yapılmış açıklamalara göz atmak hararetle önerilmeye değer, çok da eğlendiricidir.

Bu nedenlerle ve özetle, aşağı doğru yolumuz hayli uzun dostlar!

Küresellikten giderek uzaklaşacağız.

Daha ilgili okuyucu için şu makale önerilir; arXiv:physics/0607264 Opinion dynamics driven by leaders, media, viruses and worms, Caglar Tuncay

Opinion 4PDF

Bir yanıt yazın