Hangi Finans ?

Hangi Finans ?

Nicel Finans (Quantitative Finance), yaptığımız işe uygun düşen bir addır. Çünkü teşbih, fikir, açıklama, yorum ve benzeri sözel ifadelere değil doğrudan doğruya matematiksel ifadelere dayanır. Bu bakımdan, rakam ve rakamlardan türetilen sayılar Nicel Finans’ın olmazsa olmaz elementlerindendir.

Nicel Finans’a komşu dallardan biri, kuşkusuz Nitel Finanstır. Bu ise, yukarıda ima edildiği üzere, teşbih, fikir, açıklama, yorum ve benzeri sözel ifadelere dayanır. Bu bakımdan harf ve harflerden türetilen sözcük ve tümceler Nitel Finans’ın olmazsa olmaz elementlerindendir.

İnsanoğlu hemen her yerde ve hemen her zaman harfler ve bunlardan türetilmiş sözcük ve tümceleri kullanagelmişliğinden ötürü, rakam ve bunlardan türetilmiş sayılara dayalı işlere pek yatkın değildir. Bu da lâf ebeliğine dayalı finans yorumcularına sınırsız imkânlar sağlarken, nicelcilerin göz ardı edilmesine yol açar. Örneğin, çarpım tablosunu (yazarın öğrendiği adla, kerrat cedveli) ezberden terennüm etmek bir yana iki haneli iki sayıyı akıldan toplayıverecek kaç kişimiz vardır dersiniz? Örneğin, şairin külliyatını ezberinde tutanımız pek çok iken, üç haneli üç sayıyı şıpın işi akıldan toplayıverenimize pek rastlanmaz.

Hülâsa, nasıl ki örümcek ve yengeç, bildiğimiz başka canlı ve nesnelere benzemediğinden, en hafif deyimiyle, ürpertiye yol açarsa, nicel finansçılar da görüldüğü her yerde kaçınılası hatta üstüne basılası yaratıklardan sayılır.

İyi hoş da Nicel Finansçıların da tümü mükemmel (olamaz tabii ki) veya mükemmele yakın, pür-û pâk mıdırlar acaba? Her birinin yaptığı her bir iş mükemmel (olamaz tabii ki) veya mükemmele yakın derecede başarılı mıdır acaba?

Keşke öyle olsalar. Ama, ne yazık ki, en az şu iki zaafiyetten muzdariptir pek çoğu.

1) Göreceli Güç Endeksi, MACD, Fibonacci Düzeyleri, Bollinger Bantları, Hareketli Ortalamalar gibi çeşitli adlardaki göstergeler, ortak adları göstergedir ama hemen hiçbir şey göstermezler. Zaten, onlardan herhangi bir tanesi maddi kazanç sağlıyor olsa, borsa, foreks, VIOP ve benzeri finans piyasalarının hiçbiri olmaz ki.

Gelgelelim, Nicel Finansçıların pek çoğu o anılan göstergeleri hem de bol keseden kullanmaya bayılır. Örneğin, Göreceli Güç Endeksi’nin aşırı alım (satım) bölgesinde olduğu tespit edilir de alıcılara niçin satış (satıcılardan niçin alış) yapıldığı göz ardı edilir. Örneğin, MACD’nin alış sinyali verdiği hesaplanır da bu aşamada gelen alıcılara kimin ve ne için satış yaptığı (öyle ya, MACD al vermiş) önemsenecek sorulardan sayılmaz.

Hem sahi, o göstergelerin tümü pek çok sayıda parametrenin fonksiyonudurlar. Örneğin, MACD’nin en az üç tane, Göreceli Güç Endeksi’nin (biri sayı ki, çoğunlukla 14 seçilir diğeri ise kapanış değeri, ağırlıklı ortalama değeri, (en düşük + en yüksek)/2 gibi çeşitli alengirli yahut karakteristik de denebilir değerler olmak üzere) en az iki tane parametresi vardır. Ve tabii ki, (Güzel Türkçemizde böyle bir tümce başlangıcı yanlıştır. Ne ki, hoşgöreceğinizi umarak devam edeyim.) her gösterge, seçili özel bir parametre setine göre AL sinyali verirken, başka bir sete göre de SAT sinyali verir elbette. Böylesi bir çetrefilli durum karşısında ne yapılması, hangi parametre setine niçin güvenilmesi gerektiğinin de cevabı verilemez elbette. Çünkü, böylesi bir cevap yoktur. Her parametre seti abestir; çünkü bizatihi göstergelerin kendileri (iki paragraf üstte değinildiği üzere) abestir. Zira, herhangi bir gösterge herhangi bir parametre setiyle işe yarıyor olsa borsa, foreks, VIOP ve benzeri finans piyasalarının hiçbiri olmaz ki. Herkes o göstergeyi bu parametre seti ile kullanır ve borsa, foreks, VIOP ve benzeri finans piyasalarından sınırsız kazanç sağlar. Böyle bir durum da o piyasaların kapanmasına yol açar, hem de çok kısa bir sürede.

 

2) Nitelik, söz özneldir (subjective) ama nicelik, sayı nesneldir (objective). Dolayısıyla, kazanç sağlamak gibi önemli konularda nitelemeden sözden ziyade niceliğe, sayıya önem vermek gerekir. Yine de sayılar dikkatlice kullanılmazsa, yukarıda örneklendiği üzere, çeşitli yanılgıların ve yanlışlıkların sebebi olabilir. Başka bir deyişle, Nicel Finans sayıya, niceliksel veriye dayanır ve burada doğru verinin kullanılıyor olması en önemli hususlardandır.

Nicel Finansçılar, grafik analizi yapmak için haftalık, günlük, saatlik, 5 dakikalık, 1 dakikalık vs. veri setlerinden hangisinin ve niçin onun kullanılması gerektiği konusunda endişelidirler.

İşte, en yaygınca yapılan yanlışlıklardan biri tam da bu endişe alanındadır. Çünkü, haftalık, günlük, saatlik, 5 dakikalık, 1 dakikalık vs. veri setlerinden herhangi birinin kullanılması değişik oranlarda yanlışlığa yol açar. Çünkü haftalık, günlük, saatlik, 5 dakikalık, 1 dakikalık vs. veri setlerinin tümü yanlıştır. Çünkü tek, yegâne, temel veri seti “tik veri” ve “anlık veri” gibi adlarla anılan veri seti olup herhangi bir anda oluşan fiyat ve lot miktarını içerir. Bu tik veri seti, sonra birer dakikalık dilimlere ayrılarak, her bir dilimin Açılış, En Yüksek, En Düşük, Kapanış ve o bir dakikalık süre içindeki Lot değerleri cinsinden sadece ve sadece 4 fiyat ve 1 lot değerinden oluşan bir mini sete indirgenir. İşte bu sete dakikalık veri denir. Aynı amaçla kullanılan süre 5 dakika (1 saat, 1 gün, 1 hafta) ise, elde edilen veriye 5 dakikalık (1 saatlik, 1 günlük, 1 haftalık) veri denir.

Böylelikle, özgün veri, Nasreddin Hoca misali bir güzel kırpılarak (leylekten) kuşa çevrilir. Daha da vahimi, bu kırpık veri setleri yukarıda söz edilen göstergeler göstersin diye kullanılır. Yani, Teknik Analiz göstergeleri diye bilinen fonksiyonların parametrelerinde kullanılagelen veri setleri eksiklidir, bozuktur, saçmalıktır, vs. Zira, misal bir dakikalık süre içinde olup biteni aktarmak ve anlamak için de sadece ve sadece 4 fiyat ve 1 lot değerinden oluşan bir mini set kullanılır, 1 saatlik (1 günlük, 1 haftalık) süre içinde olup biteni de.

Şöyle düşünmek de mümkün. Bir romanı harf harf, hece hece, sözcük sözcük okumak yerine sadece her paragrafın (veya her sayfanın veya her bölümün) ilk, son, en çok kullanılan, en az kullanılan harflerini ve o paragrafın (veya sayfanın veya bölümün) uzunluğunu içeren mini bilgileri okusanız, o kitaptan ne anlarsınız? Eğer cevabınız “Tabii ki, hiçbir şey.” ise, niçin sadece dört fiyat ve 1 hacim (lot) bilgisi içeren veriyi kullanasınız ki?

E, o zaman o gösterge seti ve değişik uzunluktaki veri setleri niçin var? El cevap; “O oyuncaklar olmalı ki, yatırımcılar, oyuncular, müşteriler piyasaya gelsin, finans araçlarında AL/SAT yapsın ve böylece devran dönsün (“show” sürsün).

Yaklaşık 100 kadar gösterge ve değişik periyotlu fiyat çubukları için bkz. https://tr.tradingview.com/ ve https://tr.investing.com/. Biraz daha matematik temelli irdeleyiş için bkz. Ç. Tuncay, Market Laws arXiv:2010.01199. Bu makalenin dili İngilizcedir ama çeşitli internet araçları ile, örneğin Google çeviriciler kullanılarak Türkçeye tercüme edilebilir.

Bu yazıyı bitirmezden evvel şunu belirtmekte yarar var: Algoritmik (robotik) işlemlerde yukarıda anılan göstergeler ve veri setleri kullanılabilirse de bu sitenin açılış sayfasındaki grafiklerde anlık veri ve teknik analiz göstergeleri dışında bazı matematiksel bağıntılar kullanılmıştır. Finans başlığı altındaki ALGORİTMA 1 yazısında ise, günlük Açılış, En Yüksek, En Düşük, Kapanış ve Lot değerleri ile teknik analiz göstergeleri dışında bazı matematiksel bağıntılar kullanılmıştır.

 

Bir yanıt yazın